Hub EMP – projekt wykraczający poza pojedynczą inwestycję

Hub EMP jest inwestycją zakładającą rozwój konkurencyjnej, zaawansowanej technologicznie i wysokowolumenowej inicjatywy o międzynarodowym zasięgu rynkowym. Jego głównym celem gospodarczym jest wytworzenie kompetencji rynkowych i technologicznych, które zwiększają konkurencyjność regionu oraz tworzą środowisko sprzyjające powstawaniu powiązanych, skalowalnych biznesów opartych o własne rozwiązania technologiczne nowej generacji.

Od początku nie był to projekt definiowany wyłącznie przez skalę nakładów inwestycyjnych czy wolumen produkcji. Hub EMP został zaprojektowany jako platforma długoterminowego rozwoju kompetencji, zdolna funkcjonować w realiach globalnej konkurencji technologicznej i przemysłowej.

W coraz bardziej dwubiegunowym świecie, opartym na technologicznym wyścigu pomiędzy gospodarkami USA i Chin, dostęp do technologii oraz zdolność do ich dalszego rozwoju stają się jednym z kluczowych czynników siły gospodarczej i politycznej. Państwa i regiony intensyfikują działania na rzecz strategicznych inwestycji przemysłowych oraz zwiększania lokalnej wartości dodanej. Polska ma realne podstawy, by aspirować do grona najbardziej rozwiniętych gospodarek świata, jednak warunkiem jest konsekwentna realizacja długofalowej strategii rozwoju, wspieranej przez państwo w sposób świadomy i ukierunkowany na budowę przewag konkurencyjnych opartych na technologii, innowacyjności i kompetencjach.

W tym kontekście Hub EMP pełni rolę narzędzia wzmacniania produktywności, odporności i suwerenności gospodarczej kraju. Projekty tej skali wymagają jednak nie tylko kapitału, lecz także stabilnych ram regulacyjnych, odpowiednich instrumentów finansowych oraz organizacji zdolnych do prowadzenia złożonych przedsięwzięć technologicznych w długim horyzoncie czasowym.

Dlaczego sama fabryka nie wystarczy

Inicjatywa EMP bywa opisywana przez pryzmat projektu Izera (pierwotnej formuły przedsięwzięcia), fabryki, liczby miejsc pracy czy transformacji regionów pogórniczych Śląska. Są to elementy ważne społecznie i gospodarczo, ale nie oddają pełnej istoty hubu.

Współczesna przewaga konkurencyjna nie wynika już wyłącznie z posiadania mocy produkcyjnych. Coraz wyraźniej widać, że posiadanie silnych marek opartych na wiodących technologiach przekłada się zarówno na przewagę gospodarczą, jak i strategiczną. Przykłady półprzewodników, technologii AI czy systemów energetycznych pokazują, że w świecie postępującej koncentracji sektorów high-tech o sukcesie rynkowym decyduje nie sam dostęp do innowacji, lecz zdolność do ich rozwoju, modyfikacji i wdrażania w skali przemysłowej.

To właśnie na tym etapie Europa, w tym Polska, najczęściej traci konkurencyjność wobec USA i Chin i to waśnie w tym aspekcie ważny jest sposób realizacji inwestycji EMP.

Architektura hubu: połączenie logiki państwa i rynku

Koncepcja hubu została zaprojektowana w sposób umożliwiający synergiczne połączenie celów polityki przemysłowej państwa z mechanizmami rynkowymi. W tym modelu EMP, jako spółka Skarbu Państwa, wykorzystuje środki publiczne do realizacji strategicznych celów gospodarczych, natomiast partnerzy branżowi odpowiadają za efektywne zarządzanie operacyjne oraz konkurencyjność oferty produktowej.

Hub łączy istotne nakłady infrastrukturalne związane z budową fabryki z bardzo dużymi inwestycjami w rozwój technologii. Dotyczy to zarówno głównego biznesu joint venture, jak i inicjatyw realizowanych wspólnie z lokalnymi partnerami technologicznymi. Tylko na cele bezpośrednio związane z rozwojem lokalnych kompetencji technologicznych w pierwszym okresie działalności planowane jest ponad 1,4 mld zł.

Tak zaprojektowana struktura wymaga adekwatnego modelu organizacyjnego.

Holdingowy model rozwoju i rola EMP

Architektura hubu opiera się na holdingowym modelu rozwoju, w którym EMP zarządza portfelem spółek realizujących poszczególne elementy strategii. W jego skład wchodzą m.in.:

• joint venture z globalnym partnerem branżowym, realizujące główną inwestycję produkcyjną europejskiej centrali marki samochodów osobowych,
• spółki odpowiedzialne za krytyczną infrastrukturę produkcyjną i dystrybucyjną,
• centra inżynieryjne rozwijające kluczowe technologie,
• inicjatywy powiązane z programem rozwoju strategicznych dostawców technologicznych.

W tym modelu EMP pełni rolę integratora i koordynatora długoterminowej strategii, łącząc cele polityki przemysłowej z projektami rynkowymi. Jednym z kluczowych zadań holdingu jest zabezpieczenie finansowania industrializacji technologii, a nie wyłącznie ich wczesnego rozwoju. To właśnie na etapie industrializacji Europa, w tym Polska, najczęściej przegrywa globalny wyścig technologiczny.

Skala joint venture jako fundament ekosystemu

Centralnym elementem hubu w pierwszej fazie inwestycji będzie wielkoskalowy biznes joint venture z globalnym producentem samochodów, działającym w milionowych wolumenach sprzedaży. JV zapewnia stabilność finansową przedsięwzięcia, odpowiednią skalę operacyjną oraz tysiące miejsc pracy zarówno w samej fabryce, jak i w obszarach wspierających działalność biznesową, takich jak inżynieria, zakupy, logistyka, marketing czy dystrybucja.

Jednocześnie hub od początku zakłada rozwój kapitałowo niezależnych od JV przedsięwzięć, obejmujących infrastrukturę produkcyjną, centra inżynieryjne oraz kanały dystrybucji. Hub będzie również rozwijał współinwestycje z lokalnymi partnerami technologicznymi. Dzięki temu powstanie sieć powiązanych biznesów, które w pierwszym etapie obsługują JV, a w dłuższej perspektywie zyskują możliwość dywersyfikacji portfela klientów.

Kluczową barierą rozwojową nie jest dziś brak innowacji, lecz brak zdolności do ich skalowania i industrializacji. Hub pozwala skoordynować elementy, których w tej chwili brakuje: długoterminowe finansowanie oraz stabilne otoczenie kompetencyjne. Rolą hubu jest budowanie odpowiedniego środowiska i kultury organizacyjnej przedsiębiorstw, które pozwalają na przeprowadzanie złożonych procesów wdrażania zaawansowanych technologicznie produktów w warunkach rynkowej konkurencyjności. Procesy takie muszą kompleksowo uwzględniać fazy przedsięwzięcia, od koncepcji, poprzez przygotowanie odpowiedniej strategii finansowania, przeprowadzenie procesu rozwoju po industrializację, marketing i  sprzedaż na globalnych rynkach.

Licencja jako punkt wyjścia, a nie cel transferu technologii

Jednym z podstawowych elementów budowania transferu technologicznego w ramach hubu EMP jest pozyskanie licencji na portfolio produktowe partnera branżowego. Licencja umożliwia szybkie wejście na rynek, ograniczenie ryzyka technologicznego i osiągnięcie skali produkcji w relatywnie krótkim czasie.

Sama licencja nie może jednak być celem samym w sobie. Daje ona dostęp do produktu, ale dopiero centra inżynieryjne, innowacje cyfrowe i praca na konkretnych projektach zamieniają ją w realny transfer technologii i trwałą przewagę gospodarczą.

W praktyce rynkowej licencjonowanie technologii często przybiera formę modelu „black box”, ograniczonego do prawa produkcji i sprzedaży gotowego produktu. Taki model nie zapewnia dostępu do architektury systemów, dokumentacji inżynieryjnej ani możliwości dalszego rozwoju technologii. Może być efektywny w krótkim okresie, lecz nie prowadzi do trwałego budowania kompetencji technologicznych.

Model hubu EMP zakłada licencję o charakterze rozwojowym, która – oprócz prawa do produkcji – zapewnia dostęp do specyfikacji technicznych, dokumentacji projektowej oraz realne prawa do modyfikacji, modernizacji i rozwoju kolejnych generacji produktów. Tylko taki zakres licencji umożliwia rzeczywisty transfer know-how.

Centrum inżynieryjne JV – internalizacja technologii

Warunkiem wykorzystania potencjału licencji rozwojowej jest istnienie odpowiednich struktur organizacyjnych. Dlatego jednym z kluczowych elementów architektury hubu jest centrum inżynieryjne joint venture.

Centrum to umożliwia bezpośrednie zaangażowanie lokalnych zespołów w:

• adaptację produktów do wymogów rynku europejskiego,
• integrację komponentów i technologii lokalnych dostawców,
• modernizację istniejących rozwiązań,
• współtworzenie kolejnych iteracji i generacji produktów.

Model ten jest zbliżony do funkcjonowania europejskich centrów rozwojowych takich producentów jak Toyota czy Hyundai/Kia, gdzie zespoły inżynieryjne w Europie stopniowo przechodzą od adaptacji do realnego współudziału w rozwoju technologii globalnych platform produktowych.

Centrum innowacji EMP – technologie cyfrowe, dane i przyszłe generacje produktów

Równolegle do działalności centrum inżynieryjnego JV, architektura hubu zakłada budowę centrum innowacji EMP, które pełni odrębną, komplementarną rolę w całym ekosystemie technologicznym.

Centrum innowacji koncentruje się na obszarach, które nie są wprost objęte licencją produktową, a które mają kluczowe znaczenie dla długoterminowej konkurencyjności i suwerenności technologicznej.

W szczególności dotyczy to:

• oprogramowania i usług cyfrowych towarzyszących pojazdom,
• architektury IT i systemów zarządzania danymi,
• cyberbezpieczeństwa i zdalnych aktualizacji (OTA),
• integracji pojazdów z systemem energetycznym (V2X),
• rozwoju nowych modeli biznesowych opartych o dane i usługi.

Centrum innowacji będzie ściśle współpracować z centrum inżynieryjnym JV, zapewniając spójność rozwoju produktów fizycznych i cyfrowych.

Pojazdy nowej generacji stają się elementem infrastruktury krytycznej: generują dane, integrują się z systemem energetycznym i wymagają kontroli nad oprogramowaniem i cyberbezpieczeństwem. Dlatego centrum innowacji EMP koncentruje się w pierwszej kolejności na rozwoju własności intelektualnej w obszarze oprogramowani, infrastruktury cyfrowej oraz zarządzania danymi. Planowane jest m.in. utworzenie własnego centrum danych, umożliwiającego kontrolę nad kluczową infrastrukturą cyfrową, przetwarzaniem danych oraz rozwojem usług wymagających wysokiego poziomu bezpieczeństwa i niezależności technologicznej.

Ważnym elementem działalności centrum innowacji jest również rozwój technologii integracji pojazdów elektrycznych z systemem energetycznym. Dotyczy to w szczególności rozwiązań z obszaru V2X, takich jak V2Home, V2Grid czy V2Load.

Istotnym elementem działalności centrum innowacji będzie także współpraca z lokalnymi firmami inżynieryjnymi i software’owymi, zarówno w formule projektowej, jak i inwestycyjnej. Centrum ma pełnić rolę platformy współrozwoju technologii cyfrowych, umożliwiającej lokalnym podmiotom uczestnictwo w projektach o skali niedostępnej poza takim ekosystemem.

Program rozwoju dostawców i partnerów technologicznych jako rozszerzenie ekosystemu innowacji

Istotnym elementem architektury hubu są również mechanizmy strategicznych inwestycji w ramach programu rozwoju dostawców i partnerów technologicznych. Podobnie jak zagraniczne grupy kapitałowe dużych producentów samochodów, EMP – dzięki swojej „hubowej” strukturze, możliwościom finansowym oraz krytycznej masie kompetencyjnej, może inwestować w długoterminowe partnerstwa z lokalnymi firmami.

Program rozwoju dostawców i partnerów technologicznych jest integralną częścią architektury hubu a jego celem jest budowa trwałych kompetencji technologicznych po stronie dostawców.

Obecność centrum inżynieryjnego JV oraz centrum innowacji EMP tworzy warunki, w których dostawcy:

• uczestniczą w procesach projektowych od wczesnych faz rozwoju,
• rozwijają własne zespoły R&D we współpracy z dojrzałymi strukturami inżynieryjnymi,
• stopniowo budują własne centra inżynieryjne, osadzone w ekosystemie hubu.

W dalszej perspektywie model ten umożliwia również wspólne inwestycje z dostawcami Tier 1, m.in. producentami baterii, systemów ładowania czy napędów elektrycznych. W efekcie łańcuch dostaw przestaje być relacją czysto kosztową, a staje się siecią współtworzenia technologii, zdolną do obsługi wielu klientów i rynków.

W sprzyjających warunkach, powyższy model biznesowy oraz kompetencje zgromadzone w ramach hubu, mogą również stworzyć podstawy do rozwoju kolejnych silnych marek motoryzacyjnych.

Wysoka stawka ale i wysoki poziom trudności

Przyjęty model rozwoju hubu EMP jest ambitny i z założenia bardziej złożony niż klasyczna inwestycja produkcyjna. Oznacza to również konieczność świadomego zarządzania ryzykami, które towarzyszą budowie kompetencji technologicznych w skali przemysłowej.

Jednym z kluczowych wyzwań jest zbudowanie w Polsce zespołów zdolnych do rozwijania konkurencyjnych technologii, a nie jedynie ich adaptacji. Dotyczy to zarówno kompetencji inżynieryjnych, jak i zdolności do pracy w międzynarodowych strukturach rozwojowych oraz w cyklu kolejnych generacji produktów.

Istotnym ryzykiem pozostaje także rozwój efektywnej organizacji software’owej w formule spółki z udziałem Skarbu Państwa, zdolnej konkurować o talenty i realizować projekty w tempie właściwym dla globalnego rynku technologicznego. Również koszty pracy wysoko wykwalifikowanych inżynierów w Polsce w coraz większym stopniu zbliżają się do poziomów obserwowanych w Europie Zachodniej.

Osobną kategorią wyzwań są negocjacje z partnerem strategicznym, w szczególności w kwestii zakresu licencji, otwartości na modyfikacje technologii oraz wspólny rozwój kolejnych generacji produktów. W naturalny sposób mogą pojawiać się rozbieżności interesów pomiędzy EMP a partnerem branżowym, zwłaszcza w obszarze dostępu do kluczowego know-how i architektury systemów.

Nie można również pomijać ryzyk geopolitycznych, w tym ograniczeń w transferze technologii, regulacji eksportowych oraz wymagań związanych z cyberbezpieczeństwem i ochroną danych. W obszarach takich jak oprogramowanie, infrastruktura cyfrowa czy integracja z systemem energetycznym, są to czynniki o znaczeniu strategicznym.

Świadomość tych ryzyk jest integralną częścią przyjętego podejścia. Model hubu EMP zakłada ich aktywne i świadome mitygowanie, poprzez odpowiednią architekturę organizacyjną, dywersyfikację kompetencji, budowę lokalnej własności intelektualnej oraz ścisłą współpracę z instytucjami publicznymi. Oczekiwany rezultat – trwała zdolność do rozwoju technologii i budowy wartości dodanej w kraju – uzasadnia skalę wysiłku i złożoność przyjętej strategii.

Nauka przez działanie

Budowa takiej platformy kompetencyjnej, realizowanej w formule spółki Skarbu Państwa, może być sporym wyzwaniem, EMP może jednak wykorzystać konkretne doświadczenia zdobyte podczas realizacji projektu Izera.

Na potrzeby tego przedsięwzięcia powstał profesjonalny i zmotywowany zespół projektowy. W szczytowym momencie nad projektem pracowało równolegle w Europie i Azji około 500 osób, tworząc zintegrowany, zarządzany przez EMP zespół inżynierów, projektantów, specjalistów ds. zakupów oraz project managerów. W relatywnie krótkim czasie zbudowano organizację zdolną do kompleksowego zarządzania złożonymi projektami biznesowo-technologicznymi, opartą na efektywnych partnerstwach i praktycznym rozwijaniu kompetencji w trakcie realizacji.

Zawieszenie projektu spowodowało rozproszenie części wypracowanych zasobów, jednak sam sposób jego realizacji pokazał, że międzynarodowa współpraca pomiędzy młodą organizacją a dojrzałym koncernem może prowadzić do zbudowania silnej struktury operacyjnej oraz właściwej kultury biznesowej. To doświadczenie stało się jednym z fundamentów przygotowania dojrzałej koncepcji hubu, której jakość została potwierdzona zarówno w analizach instytucji finansujących, jak i w zainteresowaniu partnerów branżowych.

Kluczowe podejście do przemysłowej suwerenności

Hub EMP został zaprojektowany jako trwała platforma budowy kompetencji, technologii i wartości dodanej, a nie jako pojedynczy projekt infrastrukturalny. To założenie wynika z doświadczeń ostatnich lat oraz ze zmiany warunków, w jakich musi dziś funkcjonować polski przemysł. Czasy, w których wystarczyło stworzyć sprzyjające otoczenie dla zagranicznych inwestycji, minęły.

W świecie, w którym technologia coraz częściej staje się instrumentem przewagi gospodarczej i politycznej, brak własnych kompetencji szybko przeradza się w strukturalną zależność, a ta w realny koszt dla gospodarki i państwa.

Dlatego kluczowe staje się nie tylko formułowanie ambitnych celów i strategii, lecz przede wszystkim zdolność do ich konsekwentnej realizacji w odpowiedniej skali, w czasie, z determinacją oraz ze świadomością odpowiedzialności, jaką takie decyzje niosą. To właśnie na tym poziomie rozstrzyga się dziś realna przemysłowa suwerenność.

Jeżeli pojawi się wystarczająca determinacja i solidarność w przejściu od deklaracji do realizacji, hub EMP może stać się flagowym przykładem budowy przemysłowej suwerenności w praktyce.